Ký ức về hát xẩm đá đỏ Quỳ Châu 1991- những bài hát "để đời"

Vào năm 1989, trong lần đi thăm dò khoáng sản ở khu vực đồi Tỷ (thuộc xã Châu Bình, huyện Quỳ Châu) một đoàn kỹ sư vô tình phát hiện một viên đá đỏ “lạ” màu tiết bồ câu to bằng đầu ngón tay cái.

Thấy viên đá lạ, đoàn người này đưa về Hà Nội và nhờ các chuyên gia về đá quý nghiên cứu thử đó là loại gì. Cuối cùng, họ giật mình khi các chuyên gia hàng đầu về đá quý ở Myanmar, Thái Lan... xác nhận đó là viên đá hồng ngọc có tên là Rubi (thường gọi là đá đỏ).

Đây là một loại đá quý đứng đầu trong tất cả các loại đá quý. Viên đá Rubi mà đoàn kỹ sư phát hiện được ở khu vực đồi núi xã Châu Bình được một chuyên gia người Thái Lan mua với giá hơn 600.000USD.

Sau khi bán được viên đá đỏ với trị giá hàng tỷ đồng, kỹ sư địa chất lại âm thầm quay lại Châu Bình và thuê người dân bản địa đào đá đỏ. Cứ mỗi viên đá màu đỏ được tìm thấy, người dân được trả thù lao mấy triệu đồng. Thông tin về đoàn địa chất đang thuê người dân tìm đá đỏ chẳng mấy chốc bị lộ ra ngoài.

Hàng vạn người đổ về đây để tìm vận may. Một đế chế mới hình thành nơi miền Tây xứ Nghệ: đế chế đá đỏ, đế chế của những trận huyết chiến kinh hoàng để tranh giành lãnh địa, đế chế của máu và nước mắt. Quỳ Châu ngày đó chỉ có một màu: màu đỏ của những viên Ruby và màu máu.

Đại tá Nguyễn Hữu Cầu, Phó Giám đốc công an tỉnh Nghệ An nhớ lại: Cuối năm 90, đầu năm 91, đấy là lúc vùng Quỳ Châu lên cơn sốt đá đỏ. Hàng vạn người từ khắp mọi miền đất nước đổ xô về đây. Đêm, có tới hàng ngàn người đỏ đèn, trốn lực lượng công an để vào đào đá.

Nghe rằng, người hát rong này tên Trung, quê huyện Đô Lương. Ngày đó, con trai ông cũng bỏ nhà, bỏ làng đi tìm vận may ở “miền đất chết” Châu Bình.

Một ngày, ông nhận được tin dữ: đứa con trai độc nhất bỏ xác nơi rừng thiêng nước độc này. Nghe hung tin, ông vội bắt xe đò lên tìm xác con.

Hỏi phu đào đá đỏ, chỉ nhận được những cái lắc đầu: “Người chết nhiều lắm, biết con lão chết hồi nào đâu”. Những ngày sau đó, ông lang thang để hỏi dò tin tức về con và chứng kiến biết bao cái chết thương tâm. Thương con, ông khóc, khóc đến khi bị mù hẳn cả đôi mắt.

Ngày lại ngày, nắng cũng như mưa ông kiếm một góc nơi ngã ba Quỳ Châu và ngồi hát. Những đồng tiền lẻ mà phu đá ném vào chiếc nón rách rưới giúp ông sống qua ngày đoạn tháng. Người ta bảo rằng, những lần cất cao tiếng hát, từ hốc mắt ông lão ứa ra những giọt nước màu hồng, như màu máu.

Một tháng, 1 năm rồi lâu hơn nữa, ông già mù cứ ngồi mà hát. Tiếng hát từ gan ruột. Lão hát để thầm mong con trai lão ở đâu đó, nếu còn sống thì tìm về bên lão. Thi thoảng, đang hát, lại nghe người ta xì xồ chuyện có người vừa bị vùi xác dưới hầm sâu, lão lại quờ quạng chạy theo để dò la tin tức. Chẳng phải con trai lão...

Chẳng biết, chuyện kể có đúng không. Nhưng tên lão và những bài hát từ gan ruột thì không người dân ở miền thủ phủ đá đỏ này không ai không nhớ. Ngày đó, từ những đứa trẻ mặc quần xà lỏn đến những người già, từ phu đào đá đỏ đến những tên tội phạm khét tiếng đều thuộc lòng lời bài hát của lão.

Để tiễn đưa những người xấu số bỏ mạng nơi đây, người ta vẫn hát lời của lão. Vui hát. Buồn hát. Khổ đau, bất hạnh, cũng hát.

 Chúng ta hãy cùng nghe lại những tác phẩm xẩm đề đời kể về miền đất chết-ĐÁ ĐỎ QUỲ CHÂU.
TAPE A
1.Giới thiệu
2.Đi tìm đá đỏ
3.Dòng người ra đi
4.Đồi tử(đồi tỷ)
5.Tìm đá Rubi
6.Nhắn người hậu thế

TAPE B
1.Em đi quỳ châu
2.Đoàn người ly hương
3.Tang tóc thê lương
4.Biết về anh
5.Nỗi đau triền miên
6.Viên đá đi đâu